30% تخفیف ویژه بلک فرایدی

مطالب پیشنهادی از سراسر وب

» هنرمندان و هنردوستان بازیگری بخوانند....!!

هنرمندان و هنردوستان بازیگری بخوانند....!!

دانلود اپلیکیشن


مصاحبه ی اختصاصی با رضا کیانیان

طرز تهیه چیزکیک لهستانی مطلب مرتبط طرز تهیه چیزکیک لهستانی


بانی فیلم – گروه سینمای ایران- احمدرضا دانش:  گفت و گو با رضا کیانیان به دلیل بکر بودن موضوعاتی که مطرح می شد و جذابیت مداوم مطالبی که حاصل یک عمر تجربه و خلاقیت او بود، حدود سه ساعت به طول انجامید. در میان گفت و گو احساس کردم متقاضیان بازیگری و یا دانشجویان و علاقه مندان و حتی همکاران می توانند با خواندن آن اطلاعات بی نظیری به دست آورند. لذا این گفت و گو را یک متن آموزشی بسیار حرفه ای می دانم که بخش نخست آن در شماره دیروز بانی فیلم به چاپ رسید و قسمت عمده مطلب در این ویژه نامه پیش روی علاقه مندان است.

درباره حرکت در بازیگری و نحوه و انواع حرکات یک بازیگر هم صحبت کنید.به نظر می رسد این مقوله هم مهم است. چون هر حرکتی به بازی کمک نمی کند و گاهی بازی ها را خراب هم می کند.

– ما حرکاتی که انجام می‌دهیم را از کجا دستور می‌گیریم؟ ناخودآگاه‌مان دستور می‌دهد که انجام دهیم. این دیگر مثال همیشگی من است. در ابتدای رانندگی چقدر بدبختی دارد. باید صد تا چیز را محاسبه کنی از داخل ماشین تا بیرون ماشین. تمام این وسایل که در اطرافت هست باید تحت کنترل شما باشد. پس هم دو تا پا و هم دو تا دست باید کار کند و هم دو چشم و هم دو گوش باید کار کنند. همه این‌ها باید کار کند. خب سخت است. چون به آن عادت نداریم. بعد که رانندگی یاد گرفتی اصلا به رانندگی فکر می‌کنی؟ چون پا و دست و چشم و گوش هر کدام کار خودشان را می‌کنند. تازه با بغل‌دستی‌ات هم راجع به چکی که واخورده و به بانک رفته‌ای، صحبت می‌کنی و ترمز هم می‌کنی. آن موقع تو ترمز نمی‌کنی و جای دیگر از وجودت می‌گوید که ترمز کن و آن ناخودآگاهت است. یعنی ما هرچه می‌آموزیم به ناخودآگاه‌مان می‌دهیم و آن ناخودآگاه ما آنقدر پرورش پیدا می‌کند که فرمان ایست می‌دهد و ما را دنبال کار بعدی می‌فرستد.

وقتی دست بچه به جسم گرم یا داغی برخورد می‌کند، درحالی که نمی‌داند چرا سوخته، گریه می‌کند و باز هم دست می‌زند. آنقدر می‌زند تا یاد می‌گیرد در تماس دست با شیء داغ می‌سوزد و درد دارد. بعد دیگر دست نمی‌زند. بعد چه اتفاقی می‌افتد؟ می‌شود مثل شما که از بغل جسم داغ که رد می‌شوی و هُرم گرما که به دستت می‌خورد، دستت را عقب می‌کشی. کی دستت را می‌کشد؟ ناخودآگاهت. یعنی او عادت کرده که این کار را باید انجام دهد. پس باید ناخودآگاهت ورزش کرده باشد و پرورش پیدا کرده باشد و به طور مرتب به او خوراک دهی. باید آن خوراک طبقه‌بندی و حفظ شود. همه این‌ها تکنیک دارد که باید در دانشگاه یاد بگیری.

 اگر این‌ها آموزش آکادمیک بازیگری است چرا عموما هرکس فارغ التحصیل شده چیزی بلد نیست!

– و بعد ارتباط بین این دو تا مهم است. یعنی یک بدنی باید داشته باشی که هم به لحاظ عضلانی بتوانی همه کار را بکنی و هم بدنی باید داشته باشی که آماده خدمت کردن به ناخودآگاهت باشد یعنی تا او دستور داد این انجام دهد و اصلا تعلل نکند. در رانندگی و زندگی عادی این کار را می‌کنیم. ولی ما بازیگرها که زندگی عادی نمی‌کنیم. ما می‌خواهیم نقشی را بازی کنیم. چگونه آن نقش قابل باور می‌شود؟ اینکه تماشاگر بگوید مثل اینکه او خودش همینطوری است! این درست همین نقطه است که تا ناخودآگاهت فرمان داد، انجام می‌‌دهی و بعد تماشاگر تصدیق می‌کند که درست است و می‌گوید بابا لامذهب خودش عین‌‌ همان نقش شده است! همینجاست و نکته همین است. این‌ها باید آموزش داده شود و یاد بگیریم که می‌شود فنون بازیگری. که من سالهای سال دائما نوشتم و گفتم تا آخر سر چه اتفاقی افتاد؟ ۲۰ سال پیش به بازیگر می‌گفتند هنرپیشه. ولی الان دیگر تقریبا کسی نمی‌گوید هنرپیشه و می‌گویند بازیگر. چون هنرپیشه ترجمه آرتیست است. بازیگر ترجمه اکتور است یعنی یک چیزهایی را اکت می‌کند ولی آرتیست هر هنری می‌تواند داشته باشد. این موضوع را بار‌ها نوشتم و گفتم که بگویید بازیگر نه هنرپیشه. الان جوان‌ها می‌گویند که بازیگری خواندم و می‌خواهم بازیگر شوم ولی هنوز برخی از قدیمی‌ها می‌گویند هنرپیشه.

حالا همه این‌ها را گفتم به خاطر اینکه بگویم پس بازیگری فن است و باید بروی یاد بگیری، درس بخوانی و آموزش بگیری چه خصوصی و چه عمومی و وقتی که این‌ها را یاد گرفتی باید آن سه ستون را همیشه یادت باشد. باید شعبده‌باز باشی، همیشه باید در آستین خودت چیزی برای غافلگیرکردن تماشاگر داشته باشی. اگر نداشته باشی، به چشم نمی‌آیی. در سینمای جهان بازیگرانی داریم که n تا نقش اول بازی کرده و سر‌شناس هستند ولی یکسری بازیگر هستند تا اسمشان می‌آید می‌گویی عجب بابا! اینطوری می‌شود که آن غافلگیری را من انجام می‌دهم یعنی همینطور بیخودی نمی‌شود غافلگیری انجام داد. پس وقتی نقشی می‌گیرم که بازی کنم باید چند تا کار با آن نقش بکنم. باید عنصر غافلگیری‌اش را کشف کنم که کجاست. با این چطوری می‌شود غافلگیری کرد؟ البته این فقط در بازی نیست، در گریم، لباس و همه ارکان هست.

شما معمولا در گریم‌های خودتان دخیل هستید؟

– بله، در میزانس و فیلمبرداری هم گاهی دخیل هستم. یک بازیگر تئا‌تر به معنای کامل باید گریم بلد باشد، باید طراحی لباس بلد باشد برای اینکه بازیگر تئا‌تر، خودش خودش را گریم می‌کند و باید به هر حال اینها را بداند. من تمام این کار‌ها را در سینما انجام دادم. یعنی من برای طراحی لباس دستیاری کردم. دستیار محسن شاه ‌ابراهیمی بودم. من دستیار کارگردان بودم، فیلمنامه نوشتم. یکی از شغل‌های من الان مشاور فیلمنامه است و درمورد فیلمنامه نظر می‌دهم تا بهتر شود و ملات فیلمنامه را اضافه یا کم می‌کنم. بازیگردان بوده‌ام. فیلمبردار نبودم ولی خیلی مصاحبه با فیلمبردار‌ها دارم. در کتاب «بازیگری در قاب» مصاحبه‌های من با فیلمبردار و تدوینگر ها است. پس تدوینگر و فیلمبردار را جویده‌‌ام تا ببینم چیست. گریم بلد بودم پس همیشه پای میز گریم به همه چیز دقت کردم. الان بهترین گریمور‌ها که یکی از افراد شاخصشان آقای عبدالله اسکندری است وقتی زیر دستشان می‌نشینم، می‌گوید خب رضا چه فکری کردی؟ من هم می‌گویم خب شما چه فکری کردی؟ و دیالوگمان شروع می‌شود و این دیالوگ آرام‌آرام به جایی می‌رسد که می‌شود مثلاً عبدالله زبیر.

ایشان اول مرا مثل هر عربی با یک دماغ عقابی و موهای بلند در نقش عبدالله زبیر گریم کرد. البته یک طراحی هم در نظر داشت که صورت را قطعه‌ای بگذارد که چاق‌تر نشان دهد. ولی چون فرصت نشد، رفتیم سر گریم. ابرو‌ها و زیر چشم را درست کرد و من گفتم که چرا مو‌هایش بلند باشد؟ کوتاه باشد. گفتم چرا همه اول در این سریال مو‌هایشان بلند است؟ یکی هست که مو‌هایش کوتاه است. مو‌هایم را زدم و بر مبنای‌‌ همان ریش متفاوتی هم گذاشتم. ۱۵ روز تست گریم عبدالله زبیر طول کشید. موقع تست گفتم آقای اسکندی دماغش را کج کنیم تا با بقیه فرق کند. همین که دماغت کج است و با بقیه فرق می‌کنی، دیدنی‌تر می‌شوی چون یک چیزی جای خودش نیست. دماغم را کج کرد و آقای میرباقری آمد تا ببیند. آقای اسکندری نمی‌دانست چه دلیلی برای کج کردن دماغ بیاورد. آقای میرباقری هم گفت که دماغ را چرا کج کردی؟ یعنی چی؟ گفتم این کار الکی نیست. یعنی من به عنوان کسی که دماغم کج است و آدم متدینی هستم می‌گویم «من هر وقت دماغم را می‌بینم به یاد راه راست می‌افتم که باید راه راست بروم» گفت عجب جمله‌ای! بارک الله و همانجا همین را گذاشت جزو دیالوگ ها… آقای اسکندری هم کلی خندید و گفت که خوب است دیگر. بعد دماغم کج شد. مثلا هیکلم چاق شد و همه را آقای اسکندری انجام داد.

در لباس هم نظر می‌دادیم تا بسازیم. بچه‌های طراح لباس و صحنه می‌دانند که من هم دستیاری لباس و صحنه در فیلم‌های زیادی کرده‌ام و جایزه طراحی و لباس در جشنواره بین‌المللی دارم. پس وقتی هم‌سن و سالهای خودم که در طراح لباس و صحنه هستند به من می‌رسند، می‌گویند رضا چی فکر کردی؟ و با همفکری هم می‌رویم و یواش یواش درمی‌آید. به اکثرشان می‌گویم خانه‌ای که برای نقش من چیده باشند را باید قبلش بروم ببینم. در خانه می‌روم و چند ساعتی می‌چرخم و بر مبنای آن کارآکترم نظر می‌دهم و با تعامل نتیجه می‌گیریم. پس وقتی آن خانه با نظر خودم و تعاملی که با طراحم کردم، چیده می‌شود در آن راحت ترم. یک بازیگری ممکن است‌‌ همان روز اول که بخواهد بازی کند تازه در لوکیشن خانه‌اش برود و احساس غریبی کند. غریبگی یک جوری در بازی‌اش می‌آید. مثلا همینطور که با شما صحبت می‌کردم، یک نارنگی پوست کردم و لیوان آبم را جابه‌جا کردم. یک عالمه دست‌هایم را تکان دادم ولی اکثرا وقتی بازی می‌کنند هیچکدام از این کار‌ها را نمی‌کنند چون فقط در فکرشان این است که دیالوگشان را خوب بگویند. به فکرشان است که حس غم انگیز، بدجنسی یا عشق را برساند. ولی وقتی یکی قرار است به کسی اظهار عشق کند، صد تا کار دیگر هم می‌کند. من برای آن کار‌ها نقشه می‌کشم. اوج آن در آژانس شیشه‌ای است. تقریبا چیزی دور و برم نیست که با آن کار نکرده باشم.

 آن کار‌ها همه اضافی‌های خودِ شما بود؟

– نه به صورتی که من بروم و اضافه کنم. ما تمرین می‌کنیم و پیشنهاد می‌دهیم چون بازیگردان آن کار هم خودمم پس خیلی راجع به این‌ها فکر کردم و در این جور مواقع با آقای حاتمی‌کیا همفکری می‌کنم. وقتی بخواهید توجه کسی را به خودتان جلب کنید، می‌توانید طرف دیگری یا مجسمه ای را خطاب قرار دهید تا شخص موردنظر به خودش بیاید. یا اینکه خودش را خطاب کنید و بگویید آی! دارم با تو صحبت می‌کنم. پس اینجوری نمایشی‌تر است و نمایش خیلی مهم است.

 بحث دست و سر تکان دادن را که می‌گویید باید استفاده کرد. برخی بازیگران هستند که استفاده می‌کنند ولی درواقع حرکات اضافه دارند. تنظیم حرکت‌ها روی چه حسابی باید اتفاق بیفتد؟

– ناخودآگاه به تو می‌گوید که باید چکار کنی و می‌کنی دیگر. وقتی او را پرورش می‌دهی، به موقعش می‌گوید که آن کار را بکن. مثلا همین الان چقدر دست و بالم را تکان می‌دهم؟ من در زندگی‌ام اینطوری‌ام ولی در «خانه‌ای روی آب» اصلا دست و بالم را تکان نمی‌دهم. به ندرت دستم بالا می‌آید چون آن شخصیت به گونه‌ای است که اصلا به من اجازه نمی‌دهد دستم را تکان دهم. یا مثلا در «روبان قرمز» دو، سه بار فقط دست‌هایم یکدفعه باز می‌شود. خودش دستور می‌دهد و خودش هم انجام می‌دهد.

 به نکته‌ای اشاره کردید که برایم به لحاظ اینکه چطور در بازی اول شما این اتفاق افتاده جالب بود. من این نکته را از بازیگران خوب می‌شنوم که مثلا تشخیص می‌دهند فلان نقش را بازی نکنند. این تشخیص بازی نکردن خودش یک تخصص است. یا اینکه این نقش کوچک بهتر از آن نقش اصلی است. ولی اینکه شما در اولین نقشی که در سینما بازی کردید و برای دومین نقشتان این مراقبت را انجام دادید، برای من خیلی جالب است. این خصیصه آیا از تئا‌تر می‌آید و چطور از‌‌ همان ابتدا به همین فهم رسیده بودید؟

– من زمانی که وارد سینما شدم، کلا ۳۹ سالم بود. بازیگر می‌خواهد دیده شود و خودش را به نمایش بگذارد. این به نمایش گذاشتن دو نوع است؛ یکی اینکه بلافاصله به هر شکلی و زیاد خودت را به نمایش بگذاری و جور دیگر اینکه به وقت و سر بزنگاه دیده شوی! که این مدل من است.

ایده های خوشمزه صبحانه کتو برای شروع یک روز عالی مطلب مرتبط ایده های خوشمزه صبحانه کتو برای شروع یک روز عالی

این را نمی‌خواهم الان از زبان این رضا کیانیان که کلی تجربه دارد، بشنوم. از زبان آن رضا کیانیان که تازه می‌خواهد وارد و شناخته شود و این مراقبت را دارد، بگویید.

– همان رضا کیانیان شناخته نشده این روش را در پیش گرفت! و این رضا کیانیان با تجربه ادامه می دهد! در مقدمه کتاب «این مردم نازنین» چگونه تصمیم رضا کیانیان بی تجربه را به تفصیل نوشته ام نوشتم اولین‌باری که چند نفر مرا دیدند و جیغ زدند، خیلی برایم جالب است چون پیش خودت می‌گویی پس مرا شناختند. من در بلوار کشاورز از میدان ولیعصر به سمت سینما بلوار می‌رفتم. سر خیابان طوس که چند تا پله دارد چند دختر بالا آمدند و تا مرا دیدند جیغ زدند که اِ رضا کیانیان! خب، خیلی کیف کردم و گفتم که بالاخره شد و حالا از این به بعد باید چکار کنم؟ چالش درونی‌ام شروع شد. به خودم گفتم دو تا راه دارم یا اینکه می‌خواهم همین دختر‌ها برایم جیغ بزنند پس باید به ساز آن‌ها برقصم یعنی کارهایی که آن‌ها دوست دارند، بکنم. آیا حالا می‌خواهم آن کار را بکنم؟ مثلا جوان‌ها، معقول‌ها، فلاسفه و روشنفکران یا هر کدام را که بخواهم راضی نگه دارم باید به ساز آن‌ها برقصم. اما من نمی‌خواستم پس باید به ساز تهیه کننده یا کارگران برقصم، اما من می‌خواستم به ساز خودم برقصم. یعنی از دم خیابان طوس یا دم سینما بلوار این درگیری ذهنی با من بود. بعد یاد داستان ایلیادوادویسه که سفر دریایی عظیمش را انجام می‌دهد افتادم، بخشی به اسم «جزیره پریان اغواگر» هست که او در آن جزیره که البته شکل‌های مختلفش را در سندباد هزار و یک شب داریم. انقدر پری‌های خوشگل اغواگر دور کشتی می‌آیند که همه هم وهم هستند و وقتی برای گرفتن یکی از آن‌ها جلو بروی، تو را گرفته و در دریا غرق می‌کنند و دیگر از بین می‌روی.. اودیس که به آنجا می‌رسد، می‌گوید که مرا به دکل کشتی ببندید و محکم هم ببندید و هرچقدر هم داد زدم مرا ، باز نکنید. از همه قول می‌گیرد و او را می‌بندند و وارد آنجا می‌شود. خیلی از ملوان‌ها می‌روند و می‌افتند و پری‌ها آن‌ها را می‌برند و همه هم سمت اودیس می‌روند که او را ببرند ولی او نمی‌تواند برود. چون اگر بسته نبود، شاید می‌رفت. پس من هم یک دکل کشتی و طناب برای خودم درست کردم و خودم را به دکل کشتی آنچه می‌خواستم بستم و گفتم که هیچوقت این را باز نمی‌کنی و باز نکردم. بیکاری کشیدم، فحش خوردم، خیلی حرف‌ها شنیدم ولی باز خیلی کارها را نکردم. انقدر باز نکردم تا مرا قبول کردند که همینی که هستم، هستم. حالا وقتی قبول کردند خیالم راحت می‌شود و می‌گویم خدا را شکر. ولی تا اینکه مرا قبول کنند، خیلی سختی و زحمت کشیدم که به آن سوال اولت برمی گردم.

وقت هایی که کار نمی‌کنید، عموما چکار می‌کنید؟

– باز در‌‌ همان مقدمه «مردم نازنین» نوشتم که هر آدمی و بخصوص هر هنرمندی حتما حتما یک زمان‌هایی را لازم دارد که تنهای تنهاباشد و با خودش فکر کند و خودش را تصحیح کند. مثل عرفا هم که می‌گویند شب‌هنگام چک کنید که از صبح تا شب چکار کردید و چکار نکردید و از خدا بخواهید که کمکتان کند این کار را بکنید یا کاری را نکنید و با این معنا بخوابید و چون با این می‌خوابی فردا با همین بیدار می‌شوی که فلان کار را نکنی یا بکنی. پس هنرمند احتیاج به تنهایی دارد تا بتواند حسابش را با خودش صاف کند. بخصوص ما که در تئا‌تر و سینما هستیم. چون تئا‌تر و سینما، شلوغ‌ترین هنرهای موجود است.

مثلا شاعر، نقاش، نویسنده، اهنگساز، رقاص، معمار و هر کدام را که نگاه کنید، تنهایی کار می‌کند ولی آن‌ها که در هنرهای نمایشی هستند، نمی‌توانند تنهایی کار کنند. دو جور شلوغی دارند؛ هم سر کار شلوغ‌اند و هم بیرون شلوغ‌اند چون همه آن‌ها را می‌شناسند. پس تنهایی کجا حاصل می‌شود؟ اگر تنهایی‌ات را برای خودت نسازی، فاسد می‌شوی. یعنی یواش یواش شکل محیط و جماعت می‌شوی و تک بودنت را از دست می‌دهی چون دیگر مثل بقیه شده‌ای و دیگر دیده نمی‌شوی. پس چی در آن هست که دیده شود؟ این یک چیز یونیک است که هرکسی در وجود خودش هست. این را در تنهایی می‌شود پیدا کرد. من سال‌ها دنبال این بودم که چگونه برای خودم تنهایی بسازم؟ پیدا کردم. مجسمه‌سازی، برایم تنهایی می‌سازد. عکاسی برایم تنهایی می‌سازد. پس سمت این‌ها رفتم تا بتوانم وقتی در کارگاه مجسمه‌سازی‌ام وارد شوم و در را قفل می‌کنم با جهان قطع رابطه کنم. این شبیه ذن است و درواقع خودت را پیدا می‌کنی.

پس درنتیجه وقتی بازی نمی‌کنم در تنهایی‌ام این کار‌ها را می‌کنم یا می‌نویسم. چون نوشتن هم خیلی مهم است. یکی از درمان‌های روانکاو‌ها، بازگوکردن است. چون وقتی بازگو می‌کنی، از خودت خارج می‌کنی مثل مراسم زار می‌ماند. مثل مراسم جن‌زدایی می‌ماند که بیرون می‌دهی و نمی‌گذاری آنجا بماند. نوشتن هم همین است، از خودت بیرون می‌ریزی. پس در نتیجه برای تنهایی و بازسازی خوب است.

 شما در بازیگری آرمانی هم دارید؟ اصلا آرمانتان در زندگی چیست؟

– من یک دوره‌ای به شدت آدم آرمانخواهی بودم. آرمانخواه به معنای اجتماعی و سیاسی. یعنی انقلابی دوآتشه بودم. بعد‌ها که گذشت، متوجه شدم که شغل من که آن نیست! شغل من بازیگری و کار هنری است و آن مرا از شغلم می‌اندازد. مگر من می‌خواهم رئیس‌جمهور یا نماینده مجلس شوم؟ یا مثلا در وزارت خارجه یا وزارت کشور مشغول شوم! خب پس بازی‌ام را بکنم و با آن کار‌ها چکار دارم؟ اما وقتی یک بچه‌ای را سر چهارراه می‌بینم که ساعت ۱۲ شب چیزی می‌فروشد، قلبم درد می‌گیرد و نمی‌توانم تحمل کنم چون فکر می‌کنم آن بچه باید نزد پدر و مادرش شام خورده باشد و در رختخوابش برایش قصه گفته باشند و خوابیده باشد که فردا صبح تازه نازش را هم بکشند تا بیدار شود. پس چرا این ساعت شب سر چهارراه می‌ایستد؟ چرا چنین فقری در جامعه ما وجود دارد. این قلبم را به درد می‌آورد. قبلا‌ها که قلبم به درد می‌آمد به سمت اینکه چگونه می‌شود درستش کرد، می‌رفتم که رفتن به سمت فعالیت سیاسی بود.

صمد بهرنگی خدابیامرز تئوریزه‌کننده کارهای چریکی بود و یک عالم قصه دارد. در یکی از آنها از جلوی یک اسباب‌بازی فروشی رد می‌شود که مسلسلی آن پشت است و آنقدر از این فشار‌ها از جامعه و اطراف به او وارد می‌شود که در آخرین جمله می‌گوید دلم می‌خواست آن مسلسل پشت شیشه مالِ من بود. یعنی برویم ترور کنیم و بکشیم چون چاره‌ای نداریم. خیلی موقع‌ها به همین موضع می‌افتم بخصوص درمورد بچه‌ها. چون بیگناه‌اند، چون بچه انقدر بیگناه است که وقتی پدر یا مادرش دعوا یا تنبیه‌اش می‌کنند باز به‌‌ همان کسی پناه می‌برند که او را زده است. از این بیگناه‌تر اصلا ممکن است؟ خب، قلبم به درد می‌آید. برای این بچه باید چکار کرد؟ قبلا می‌گفتم که باید فعالیتهای انقلابی کرد. البته خوشبختانه هیچوقت در زندگی‌ام چریک نبودم چون می‌دانستم چریک بودن فایده ای ندارد که برویم و آدم بکشیم؟ ولی به هر حال باید کاری کرد. بعد‌ها فهمیدم که آن کار، کار من نیست. پس کار من چیست؟ آرمان‌های انساندوستانه‌ام را نمی‌توانم از دست دهم. وقتی کارتن‌خواب‌ها را می‌بینم، دلم به درد می‌آید. چه شده که جوان‌ها بی‌خانمان شده‌اند؟ یا زنان! مثلا می‌شنوم ۵هزار زن کارتن‌خواب فقط در تهران داریم. این دردآور نیست؟ بعد می‌بینم که ۵هزار زن کارتن‌خواب در شهر تهران داریم و در مجلس هیچکس این را نمی‌داند یا اگر هم می‌داند برایش مهم نیست. اصلا نمی‌گوید و اصلا مهم نیست و کسی به روی خودش نمی‌آورد. چرا در دولت کسی این را به روی خودش نمی‌آورد؟! یا مثلا هوای تهران آلوده است و ما داریم نفس می‌کشیم و می‌میریم. پر از پارازیت است، سونامی سرطان در کشور ما راه افتاده که این‌ها قلبم را به درد می‌آورد و نمی‌توانم در برابرش خودم را راضی کنم. وقتی می‌خواهم یک لقمه غذا بخورم، یکباره این تصویر‌ها هم درذهنم هست. چگونه آن غذا را بخورم؟

درواقع فهمیدم وقتی کار من بازیگری یا فقط هنر است، تمام آرمان‌هایم را باید در هنر آوردم. گفتم زمانی که هنرمند هستم و کار هنری می‌کنم، آرمان‌هایم مال اینجا. اما بیرون که دارم زندگی می‌کنم، بیرون یک شرایط دیگری دارد. من وقتی قرار است با شما مصاحبه کنم، باید پشت یک میز بنشینم و آداب این روزنامه را رعایت کنم. من می‌توانم زیر کاسه و کوزه همه چیز بزنم. در خیابان باید پشت چراغ‌قرمز بایستم. اگر نایستم یا خودم کشته می‌شوم یا بقیه را می‌کشم یا نظم شهر را به هم می‌ریزم. پس باید قوانین را رعایت کنم و اگر نکنم، نظم به هم می‌ریزد. پس بیرون آدمی به شدت مقید و محافظه کار هستم که همه چیز را رعایت می‌کنم اما در دنیای هنر اصلا محافظه‌کار نیستم و به شدت آرمانخواهم. برای همین هم درابتدای کار نقش اول را بازی نمی‌کنم برای اینکه آرمانخواهم. چرا به ساز تماشاگرم نمی‌رقصم؟ برای اینکه آرمان خودم را دارم و به ساز آن آرمان می‌رقصم.

 شگفتی نقش‌هایتان هم قابل توجه است چون نقش بعدی را هم با یک آرمانخواهی می‌پذیرید و شاید اصلا نقش قبلی را کنار بگذارید و دنبال کار جدید‌تر باشید.

– اینکه می‌گویید کاملا درست است. وقتی به من می‌گویند کدام نقش‌ات را از همه بیشتر دوست داری؟ می‌گویم نقش بعدی‌ام را ! چون ایرادهای کارهای انجام شده را می‌دانم پس در آرمانم می‌گویم دفعه بعد که می‌خواهم بازی کنم، اینجوری بازی می‌کنم. این کار را می‌کنم. مثلا فلان کار را نمی‌کنم. برای فتح نقش بعدی می‌روم. از قدیم می‌گفتند که ناپلئون ژنرالی است که فتوحاتش در گذشته بوده، من می‌خواهم ژنرالی باشم که فتوحاتم در آینده باشد. آینده را نمی‌دانم کی هست و آنچه تاحالا فتح کردم تمام شده و کیفی برای فتحش ندارد که دومرتبه بخواهم راجع به آن حرف بزنم. وقتی فیلمی را بازی می‌کنم و فیلمبرداری تمام شد، تقریبا با آن خداحافظی می‌کنم. دیگر کاری ندارم چون کارگردان و مونیتور و تهیه‌کننده می‌دانند و می‌سازند و می‌رود. کیف من وقتی است که دارم بازی می‌کنم. کیفم آن موقع است و بعدش دیگر کیفی ندارد که بخواهم جلوی سینما راه بروم و بگویم این را من بازی کردم! از قدیم هم این کیف را نداشتم. در فیلم «تمام وسوسه‌های زمین» وقتی در جشنواره نشان می‌دادند به سینما آزادی رفتم تا برای اولین‌بار خودم را روی پرده ببینم. وسط فیلم یواشکی از سینما در رفتم چون از خودم بدم آمد. قبل از آن تئا‌تر بازی می‌کردم و موقع بازی تئا‌تر خودم را نمی‌دیدم و فکر می‌کردم به‌به چه حالی است! وقتی آدم خودش را می‌بیند، تازه می فهمد که چیست ! در رفتم. اینطوری نیستم که نقشی را بازی کنم و بخواهم قدم بزنم و به من خسته‌نباشید و دمت گرم بگویند.

 بحث آرمانخواهی شد و فهمیدید کار هنرمند به کار سیاسی ربطی ندارد اما در‌‌نهایت وظیفه یک هنرمند که کار هنری و حرفه‌ای انجام می‌دهد، نسبت به جامعه‌اش و کنش‌های سیاسی و اجتماعی و اقتصادی‌اش دقیقا باید چه باشد؟ یک جاهایی می‌گویند که به هنرمند ربطی ندارد در سیاست ورود می‌کند و آن زمختی سیاست به هنر نمی‌خورد و خودش را خراب می‌کند. از آن طرف هم می‌گویند که هنرمند نسبت به اتفاقات جامعه وظیفه دارد. مرز تعادل این دو دقیقا کجا تعریف می‌شود؟

– من قبلا هم این را گفتم، اینجا هم می‌گویم که من برای هیچکس بازی نمی‌کنم. اصلا برای مردم بازی نمی‌کنم! من برای خوشامد هیچکسی بازی نمی‌کنم جز خوشامد خودم. من اگر در نقشی کیف نکنم، بازی نمی‌کنم و کیفم در‌‌ همان چالشی است که در عکس و مجسمه و نقش راه می‌اندازم و وقتی از پس آن نقش برایم، کیف می‌کنم. اصلا برای او بازی می‌کنم چون معتقدم هنر برای یک چیزی نیست. خودش بالذاته خوب و کامل است و با یک چیز دیگر کامل نمی‌شود. چون برای مردم بازی نمی‌کنم از مردم طلبکار هم نیستم که بگویم منی که خودم را برای شما وقف کردم چرا فلان‌کار را برای من نکردید؟ چون من برای خودم کار می‌کنم. کسی که می‌گوید من برای مردم کار می‌کنم ظاهرش این است که خودش را دارد برای مردم فدا می‌کند. ولی باطنش این است که از مردم توقع دارد که برایش یکسری کارهایی بکنند. من نمی‌خواهم مردم برایم کاری کنند. من کار خودم را می‌کنم و اگر کسی از این کار خوشش آمد، فبها. بیاید و کیفش را ببرد، من هم خوشحال می‌شوم. ولی وقتی که خوشش نیامد، کفها! یعنی نیامده و از چیزی دیگری خوشش می‌آید. کل رنگ باید همیشه باشد، باید تنوع و همه جور چیز باشد چون ما همه جور مردم داریم. هنرمندانی که می‌گویند برای مردم کار می‌کنند وقتی عده‌ای از کارشان خوششان نیامد، ناراحت می‌شوند و می‌گویند که من برای تو خودم را به دردسر انداختم، تو نمی‌فهمی؟ اصلا خوشش نمی‌آید! فهم یعنی چی؟ اصلا از این کار خوشش نمی‌آید و تمام شد و رفت. ولی وقتی من برای کیف و لذت شخصی خودم بازی می‌کنم از هیچکس طلبکار نیستم و به کسی هم بدهکار نیستم.

چون هنر مثل عرفان می‌ماند. یک عارف کاری به مردم ندارد و خودش می‌داند و خدایش، والسلام. بعد هم خیلی اوقات عرفای ما در قصه‌ها آمده است که مردم می‌گویند عجب آدم زاهد و پاکی است. این خداست و باید نزد او رفت و تا اینجا می‌رسد، می‌بیند که طوری شده که دقیقا شیطان همین جا می‌تواند فریبش دهد. بعد ظهر ماه رمضان وسط بازار شراب می‌خورد که همه از او ببرند و او را لعن کنند. سپس می‌گوید آخ‌جون لعنم کردند، من ماندم و خدای خودم یعنی به مردم احتیاجی ندارم. این‌ها یک کنش‌های عارفانه است که در تذکره الاولیاء از این قصه‌ها پر است. دقیقا می‌گویند شیطان زمانی می‌تواند تو را فریب دهد که تو غیر از بقیه باشی. مثلا می‌گویند فلانی روی آب راه می‌رود وهیچکس نمی‌تواند و فقط او می‌تواند این فقط او بودن مورد خوشایند شیطان است. به همین دلیل بایزید بسطامی می‌گوید پشه هم روی آب راه می‌رود. بعد می‌گوید فلان مرتاض در هند صبح زیر رود هند می‌رود و غروب بیرون می‌آید. می‌گوید که قورباغه هم این کار را می‌کند. بعد می‌گوید فلانی مثلا پرواز می‌کند! می‌گوید مگس هم پرواز می‌کند. یا طی‌الارض می‌کند. می‌گوید خب پشه هم طی‌الارض می‌کند. مرغابی هم از این کشور به آن کشور می‌رود. پس آدمیتت کو؟ یعنی چی تو را آدم‌تر از بقیه‌تر می‌کند چون هر حیوانی یکی از این خصیصه‌ها را دارد و تو آنقدر زور زدی که پشه بشوی؟ یا مثل قورباغه بشوی؟ گوهر تو آدمیت است. حالا عرفا هر کدام یک چیزی از آدمیت تعریف می‌کند. به هنرمند هم بگویند همین است.

بازیگر و هنرمندی که بخواهد برای مردم کار کند مجبور است به ساز مردم برقصد و آن‌ها برایش سرنوشت تعیین می‌کنند. یا هنرمندی که بخواهد سیاسی باشد مجبور است هنر سیاسی خلق کند مثل شوروی سوسیالیستی. هیچ وقت هم در جهان هنر متعهد سوسیالیستی باقی نمانده است و هر جا می‌روی هنر دولتی همیشه شکست خورده است. همه این‌ها شکست خورده‌اند پس باید ر‌هایشان کرد و کمی اطرافمان را نگاه کنیم ناب‌ترین هنر‌ها، هنری است که طرف خودش با خودش تنها بوده. برمی گردیم به آنکه خودت به خودت دروغ نگو ولی اگر بخواهی برای مردم کار کنی مجبوری به خودت دروغ بگویی. این به چه درد می‌خورد؟

شما به عرفان و مفاهیم عرفانی اشاره کردید و قبلا هم شنیده بودم که آشناییت‌هایی داشته اید. ظاهرا در دوران جوانی در حوزه علمیه هم تحصیل کردید. کلا برای من جالب است که یک مقدار راجع به این قضیه و ارتباطی که می‌تواند با بحث هنر داشته باشد بالاخص این آشنایی چقدر با آن حوزه علمیه‌ای که رفته‌اید، ربط دارد؟ اساسا این بحث آشنایی داشتن یک هنرمند با مفاهیم عرفانی چقدر می تواند موثر باشد؟ در جهان امروز شاید ربطی نداشته باشد ولی من فکر می‌کنم که شاید خیلی بتواند به هر هنرمندی کمک کند.

– عرفان در یک چیز خلاصه می‌شود؛ به خودت دروغ نگو. یعنی خودت در برابر خدایت، چون خدای هر کسی به طرز مخصوصی با بقیه فرق می‌کند. خدای ما به نسبت برداشتی است که داریم، به نسبت شعوری است که داریم. مثل موسی و شبان. خدای شبان اینطوری است که او می‌خواهد مو‌هایش را شانه کند، کفش‌اش را به پایش کند که بعد موسی می‌گوید که کفر می‌گویی و برایش پیام می‌آید که تو چرا بنده مرا رنجاندی؟ او اینطوری مرا پرستش می‌کند. بگذار پرستش کند و حالش را ببرد. یا در همه ادیان این قصه‌ها هست. مثلا می‌گویند در معراجی که پیغمبر ما می‌رود اتفاقاتی می‌افتد. به یکی از طبقات بالا که می‌رسد، می‌بیند قصری از زمرد وسط بهشت است. می‌پرسد این قصر مال کیست؟ می‌گویند این قصر مال فاحشه‌ای است که در شهر مکه دارد زندگی می‌کند. می‌گوید پس اگر فاحشه است این قصر چیست؟ می‌گویند برای اینکه یکبار در بیابان که می‌رفته یک سگ تشنه‌ای را می‌بیند و لباس‌هایش را سر هم ریسمان می‌کند و با کفش خود از چاهی آب می‌کشد و سگ را سیراب می‌کند. قصر مال اوست! یا می‌گویند فلان آیت‌الله به رحمت خدا رفت و در خواب به پسرش گفته که این همه کتاب نوشتم و درس خواندم مفت نمی‌ارزید! پسر می‌گوید ولی وضعت خوب است، چکار کردی؟ پدر می‌گوید که یکبار در بازار می‌رفتم، زنی جلوی من بچه در بغل داشت و به من که درحال سیب خوردن طوری نگاه کرد که سیب می‌خواست و من سیب را به او دادم. این مقامی که اینجا دارم مال اوست. از این قصه‌ها خیلی هست که این‌ها در واقع اصلا به حوزه علمیه ربطی ندارد و به برداشت‌ها و دریافت‌ها خود آدم مربوط می‌شود.

همین که به خودت دروغ نگویی، می‌روی و می‌روی و می‌روی. شکل ظاهر و زاهدانه‌اش این است که به بقیه بگویی، من چه کردم و به کجا رفتم! و از این حرف‌ها بزنی و شکل عارفانه‌اش این است که کار خودت را می‌کنی و چکار به بقیه داریم. می‌گویند که خداوند به علت گناهی که بشر در بهشت انجام می‌دهد، از بهشت بیرونش می‌کند. این در ادیان مختلف هم به شکل‌های دیگر هست. وقتی بیرونش می‌کند، می‌پرسد که کی می‌توانم برگردم. پاسخ می‌شنود: زمانی می‌توانی برگردی که هیچی نباشی. یعنی مثل‌‌ همان قبل که در بهشت بودی و هیچ بودی. فقط بودی که باشی ولی از آنجا که فکر کردی و حساب و کتاب کردی و گندم خوردی یکباره آن قاعده به هم ریخت. درواقع باید بشر طبق این داستان در زندگی بیاید و پیرایه‌های خودش را آنقدر پاک بکند تا در هستی حل شود. مثلا به مکه می‌روند در دوران محرم‌شدن nتا چیز به حاجیان حرام می‌شود. آن‌ها چیست و چرا حرام می‌شود؟ همینطور بیخودی است؟ نه. حساب چیزهایی که حرام شده را بکنی، شبیه گیاه و سنگ و پشه می‌شوی! سنگ در آیینه نگاه نمی‌کند، زن ندارد، شوهر ندارد، بچه ندارد و تعلق ندارد. هیچی ندارد و فقط هست. هست که باشد. آنجا آن دورانی که محرم می‌شوی یعنی این. یعنی فقط باش ولی هیچ تعلقی نداشته باش. دوران احرام که تمام می‌شود، دوباره تعلقاتت هم شروع می‌شود. پس یک دوره تو را می‌برد که تعلق نداشته باشی و تمرین کنی. حالا کار نداریم که هرکس در حج این مفهوم‌ها را یکطور تفسیر می‌کند. این هم تفسیر من نیست و تفسیری است که خیلی‌ها می‌کنند. بعد وقتی از بهشت بیرون می‌آیی باز باید یواش یواش به جایی برسی که با طبیعت یکی شوی و دومرتبه در بهشت بروی.

حالا فرق آن در بازیگری چیست؟ یک زمانی هم که مثل بچه‌ها بازی می‌کنی، هم خوشایندت هست و خیلی هم باحال. اصلا تاحالا شده بچه‌ای در فیلمی بازی کند و بد بازی کند؟ اصلا سراغ نداری. شده تا حالا که حیوانی در فیلمی بازی کند و بد بازی کند؟ نه، همه خوبند، عالی‌اند. آنجا آبروی بازیگر می‌رود که می‌خواهد با بچه و حیوان بازی کند. چرا؟ برای آنکه او حجاب ندارد و این حجاب دارد. او هست که باشد اصلا کاری ندارد که تماشاگر چه می‌شود و بعد بانی‌فیلم راجع به او چه می‌نویسد یا اصلا بنویسد یا ننویسد. اصلا بانی‌فیلم کی هست؟ اصلا چه می‌داند کی هست؟ یا منتقدین و هیات داوران تصمیم بگیرند که به او جایزه بدهند یا ندهند؟ این‌ها عالَم حساب است. یا اصلا بازیگران دیگر به او چه بگویند؟ اصلا راجع به این‌ها فکر نمی‌کند. به همین دلیل در فیلم درجه یک است. ولی ما چون این حساب و کتاب‌ها را می‌کنیم، پر از حساب و کتابیم و مشکل پیدا می‌کنیم. فیلم اول همیشه برای بچه‌ها همینطوری است و فیلم دوم خراب می‌شوند. چون در مدرسه همه او را تشویق می‌کنند که فیلم بازی کرده و می‌فهمد که با بقیه فرق دارد و برچسب به او زده می‌شود و در فیلم دوم حساب و کتاب دارد و خراب می‌کند. یکی از دلایلی که کیارستمی به دنبال نابازیگر می‌رود همین است و با نابازیگر چندین ماه کار می‌کند طوری که خودِ نابازیگر نمی‌داند که با او چکار می‌کند. ولی آرام آرام او را به سمتی می‌برد که آن سمت، مال فیلم اوست. مثلا چند ماه با کسی که در «زیر درختان زیتون» بود، بوده و قصه‌ای تعریف کرده است. بعد یکی دیگر آمد و دوباره آن قصه را تعریف کردم. بعد nبار این قصه را تعریف کرد. آنقدر این قصه را برایش تعریف کرد که یک بار دیگر گفته آن قصه که برایم تعریف می‌کرد را بگو و یواش یواش فکر کرد که اصلا خودش قصه تعریف می‌کرده است. بعد‌‌ همان را جلوی محمدعلی کشاورز گذاشت و گفت که‌‌ همان قصه را برایش تعریف کن. تعریف کرد و می‌شود درجه یک. چون بازی نمی‌کند و واقعا دارد آن کار را می‌کند.

مثل وقتی که ما به مهمانی می‌رویم و می‌گویند بگو دیروز چی شد و تعریف کن. کیارستمی هم آن بازیگر را آنطوری کرده است. بعد از اولین بازی که بچه می‌کند، از بهشت بیرون رانده می‌شود چون دیگر فهمیده که عورتش دیده می‌شود و باید پنهانکاری‌هایی بکند و ریا به کار ببرد. بالاخره یک کاری بکند که قبل این کار را نمی‌کرده. و بعد بازیگر باید سواد پیدا کند که مستلزم یادگیری است. در تمام مدتی که دارد یاد می‌گیرد، سوادش، حجابش می‌شود. یعنی سوادش بین خودش و دوربین قرار می‌گیرد. مثل دانشمندان که سوادشان بین خودشان و مردم قرار می‌گیرند. انیشتین می‌گوید زمانی می‌‌توانی بگویی که فیزیک را فهمیدم و توضیح دهی که بتوانی برای مادربزرگت هم تعریف کنی. ولی ما می‌بینیم که هر دانشمندی نمی‌تواند به آنچه رسیده را تعریف کند. کی می‌توانی برای مادربزرگت تعریف کنی؟ وقتی که از تو شده باشد و مالِ خودت شده باشد. مثلا فیزیک مثل همین پرتقال است که آنقدر پوست کنده‌ایم برایمان آسان شده است. ولی همین میوه‌های گرمسیری که جدیدا در ایران آمده را نمی‌دانیم چگونه بخوریم! درحالی که باید آنقدر آن را بخوریم و بخوریم که دیگر نبینیمش. حتی خوردنش را هم آدم متوجه نمی‌شود. وقتی یک پرتقال می‌خوریم اصلا متوجه نمی‌شویم کی تمام شده است. ولی اگر یک میوه عجیب و غریب و خاردار بود هم شما متوجه می‌شدید و هم من. بازیگر نباید متوجه شود پس باید بتواند همه آن سواد، دانش و جیغ زدن مردم و همه این‌ها را کاری کند که برایش هضم شود و چیزی بین خودش و دوربین حائل نباشد.

من از بس از این مقاله‌ها نوشتم، خیلی‌ها به من می‌گویند تو که یک بازیگر تکنیکی هستی! اما من اصلا یک بازیگر تکنیکی نیستم، من تکنیکم را هضم کردم. از وقتی که جلوی دوربین می‌روم، یادم می‌رود چکار می‌کردم؟ چون خودم را به دست ناخودآگاهم می‌سپارم و آن خودش می‌شود. من این را دائما می‌خواهم به همه بازیگران جوان بفهمانم که وقتی روی صحنه می‌روی، فکر نکن که چکار کنی. آن کار خودش می‌آید. تو فقط باید به این فکر کنی که روی صحنه می‌روی، ناراحتی! همین. چطوری ناراحتی؟ به تو ربطی ندارد. ناخودآگاهت ناراحتت می‌‌کند. روی صحنه که می‌روی، عصبانی هستی. بعد او می‌گوید که صحنه عصبانیت مارلون براندو در فلان فیلم خیلی باحال بوده و اگر بتوانم همانطور عصبانی شوم خیلی خوب است! اما مارلون براندو به تو چه ربطی دارد؟ تو در شرایط دیگر و اصلا چیز دیگری هستی. بعد هم قرار است تو در نقش دیگری بازی کنی. اما نقش بازی کردن، ادادرآوردن نیست بلکه یک مدت با خودم کار می‌کنم و کُد آن نقش را به ناخودآگاهم می‌دهم. بعد به موقع‌اش خودش آن کار‌ها را می‌کند. اصلا خودش انجام می‌دهد من انجام نمی‌دهم. بعدا می‌فهمم که چکار کردم.

هنرمند یک نوعی از دیوانه است. دیوانه یک خط مستقیم دارد همان دیوانه است. اما هنرمند درواقع پریودیک است. یک موقع‌هایی دیوانه و یک موقع‌هایی هم سالم است. وقتی که سالمی باید بتوانی دیوانگی‌ات را به یاد بیاوری و بگویی چکار کرده‌ای. آن وقت می‌توانی بفهمی که چه کار کرده‌ای. آنهایی که وقتی سالم می‌شوند، نمی‌توانند دیوانگیشان را به یاد بیاورند، می‌گویند ما اصلا آنجا غرق شدیم و نفهمیدم چی شد. پس یک چیزی کم دارد چون باید بتوانی به یاد بیاوری که آنجا چکار کردی که بعدا بتوانی بهترش کنی. پس یواش یواش آنقدر باید سواد و تجربه‌ات را در خودت هضم کنی که دومرتبه در بهشت بروی تا تازه مثل آن بچه یا حیوانی بشوی که دارد بازی می‌کند. این کار سختی است و اصلا ساده نیست و شاید تا آخر عمر هم هیچوقت نتوانی به آنجا برسی ولی باید بدانی که قرار است به آنجا برسی.

هر بازیگری یکسری رفتار و حرکات و حرف‌زدن‌ ثابت دارد و این در همه بازی‌هایش تکرار می‌شود. حتی در ناخوآگاهی که شما گفتید، تکرار می‌شود. این تکرار‌ها یک جاهایی بیننده را اذیت می‌کند و فکر می‌کند که کار‌هایش شبیه همدیگر است. شما چگونه این تکرار‌ها را کنترل می‌کنید؟

خیلی موقع‌ها هست که آدم از شر این تکرار‌ها نمی‌تواند خلاص شود. اما چگونه می‌توان از شر این تکرار‌ها خلاص شد؟ باز هم تمرین دارد. تمرینش این است که مثلا قدیم‌ها این کار را می‌کردیم؛ دونفری در پیاده‌رو و جلوی دانشکده می‌ایستادیم تا یکی رد شود و بعد می‌گفتیم که خب بگو ببینم این چکاره است؟ همه چیز کد دارد. لباس، نوع راه رفتن، نوع کیف، آرایش، ریش، مو‌هایش، کفشش را جستجو کنی طبقه اجتماعی‌اش معلوم می‌شود و حدودا شغلش چیست و اصلا همین الان دارد به چی فکر می‌کند؟! به نظرت کجا دارد می‌رود؟ به خانه می‌رود یا سر کار؟ وقتی می‌خواهی سر کار بروی، محکم هستی و باید بروی یک کارهایی بکنی اما وقتی داری به خانه می‌روی، ولو هستی. وقتی پیش رئیس‌ات می‌روی یک جور هستی و وقتی پیش مرئوست می‌روی، یک جور دیگر. وقتی موقع ناهارت است همینطور یک جور دیگر هستی. بعد خیلی موقع‌ها به خود فرد موردنظر می‌گفتیم که ببخشید، ما دانشجوی بازیگری هستیم و یکی از درس‌هایمان همین است و این حدس‌ها را راجع به شما زدیم. شما همین هستید؟ یا اصلا کلا مزخرف گفته بودیم یا اینکه تشویق می‌شدیم که اینجوری بوده است. یک موقع‌ها هم به ما فحش می‌دادند و می‌گفتند که تو بیخود در کار مردم دخالت می‌کنی! برو دنبال کارت.

باز تمرین دارد. مثلا در بازیگری سر کلاس می‌روی و قرار می‌شود که یک کارآکتر انتخاب کنید. مثلا مهدی، بقال سر کوچه‌مان را انتخاب می‌کنم و قرار است که راجع به او از سیر تا پیاز توضیح دهم و بنویسم. ما می‌شناسیم و اهل کلاس هم از این به بعد مهدی را می‌شناسد. استاد بازیگری می‌گوید که یک نفر در مغازه مهدی آمده و پول نمی‌دهد و بر سر پول با هم درگیر شده‌اند. حالا چکار می‌کنند؟ قبلا تعریف کردیم و من نمی‌توانم این کار را بکنم و مهدی باید این کار را بکند. اگر غلط بکند که همه می‌خندند ولی باید به یک جایی برسانم که همه بگویند بارک‌الله چون با آن تعاریفی که کردم الان جور درمی‌آید. و قص علیهذا… یعنی ذهن بازیگر باید پر از این دیدن‌ها و شنیدن‌ها و فکرکردن‌ها باشد.

مثلا در سریال «دوران سرکشی» نقش یک قاضی را بازی کرده بودم درحالی که اصلا چنین قاضی‌ای در زندگی‌ام ندیده بودم ولی چکار کردم؟ یعنی می‌دانستم که قاضی در جمهوری اسلامی چه شرایطی دارد و یادم بود که امام خمینی یک موقعی یک فتوایی صادر کرد که یکسری از روحانیان بیایند و قاضی شوند. یکسری از آن روحانیون در لباسشان ماندند و یکسری هم از لباسشان بیرون آمدند و قاضی شدند. یعنی مکلّا شدند و قاضی. حالا یک روحانی که قاضی می‌شود و لباسش را هم درآورده، چگونه لباس می‌پوشد؟ چگونه حرکت می‌کند؟ چه کارهایی می‌کند؟ چگونه فکر می‌کند؟ لحنش چگونه است؟ همینطوری بگیر و برو جلو، آن‌ها خودش می‌آید. بعد این روحانی، قاضی است و چون قاضی است باید تیزبین باشد پس برای اینکه تیزبین باشد بهتر نیست که یک عینک ته‌ استکانی برایش بزنیم؟ چون کُدش تیزبینی است. برای اینکه با عینک ته‌استکانی چیزی را ببینی، مجبوری اخم کنی. وقتی اخم می‌کنی، دیگر من نیستم و یکی دیگر است. مثلا چون روحانی بوده و بعد قاضی شده با شنیدن اسامی مقدس چه عکس العملی نشان می‌دهد؟ ما از بس به نام محمد، مملی یا ممد می‌گوییم برایمان عادی است اما یک روحانی می‌گوید محمّد و در وجود خودش هم بدون اینکه کسی بفهمند یک صلوات هم ختم می‌کند. بعضی موقع‌ها هم اصلا بلند می‌گوید که همه بفهمند. آن‌ها که ریاکاریشان کمتر است در دلشان صلوات هم ختم می‌کنند. پس این مال یک نوع قاضی است که قبلا روحانی بوده و حالا قاضی شده چون قاضی که درس دانشگاه خوانده، اینجوری نیست.

همینطوری کم کم به وجود می‌آید درنتیجه تبدیل به یک شخص می‌شود و بعد لباس‌هایش یواش یواش شکل می‌گیرد، چون کسی که روحانی است و بعد می‌خواهد لباس عادی بپوشد، قاعدتا بلد نیست چه بپوشد. مثل ما نیست! ما انقدر عادت کردیم که دیگر یک فرمی به خودمان گرفتیم اما او تازه می‌خواهد فرم بگیرد که خیلی از چیز‌ها یا کار‌هایش به هم نمی‌آید. همینطور ذهن مثل گوگل جستجو می‌کند و ناخودآگاهت برایت همینطور ردیف می‌کند که لباسش اینطوری است و لحنش آنطوری و… بعد که این‌ها را آوردی، می‌گویی قربانت، خداحافظ! می‌روی در دادگاه می‌نشینی یکباره می‌بینی که اسم پسرِ محمد است و به او مملی یا ممد می‌گویند اما او می‌گوید نخیر، محمّد و اسم محمد را می‌کشد و می‌گوید بر محمــّـد و آل محمّــــد صلوات. و بعد آن سکوت می‌کند چون دارد صلوات می‌فرستد. همین است و همینطور که می‌شود یواش یواش یک شخصیتی ساخته می‌شود که دیگر من نیستم و دور از من است.

یک جاهایی مثلا احساس نمی‌کنید که الان نقش یک قاضی را دارید بازی می‌کنید آیا شبیه فلان آخوندی نشدید که جای دیگری بازی کردید؟

– من اصلا فکر نمی‌کنم وقتی بازی می‌کنم. مگر اینکه کارگردان بگوید این کار را اینجا نکن و باز کُد دیگری به ذهنم آن جوری می‌زند. چون اگر زمانی که داری بازی می‌کنی، فکر کنی‌‌ همان بدبختی است. مثل آن بچه‌ای می‌شوی که دفعه دومش است و دارد بازی می‌کند. باید مثل آن اولی باشی که اصلا فکر نکنی. من چون آن کُد‌ها را به ذهنم دادم، ذهن من خودش حرکات دیگری به من می‌دهد. مثلا در «خانه‌ای روی آب» اصلا آن طرف حرکت ندارد.

یعنی قبل از اینکه در صحنه وارد شوید، همه حلاجی‌ها را کرده اید؟

قبل از اینکه قاضی را بازی کنم، او را ساختم و برایم شکل گرفته که آن را به ناخودآگاهم می‌سپارم. آن ناخودآگاه دیگر دارد عمل می‌کند یعنی می‌داند که هروقت سر صحنه رفتم او می‌آید که مثلا قاضی ای که این مشخصات را دارد الان خیلی عصبانی شده، آن وقت ناخوداگاه یک نوع عصبانیت دیگری به من دستور می‌دهد و عصبانیت قبلی را دستور نمی‌دهد. اما اگر پیش فرض نداشته باشم مثل مرحوم بیک ایمانوردی دو جور نقش بازی می‌کرد؛ یکی همان هَپلی هپولی یکی هم آنکه بزن بهادر بود. دستمزدش هم اینطوری بود که برا هپولی بیشتر می‌گرفت و برای بزن‌بهادری کمتر می‌گرفت. بعد تازه منوچهر اسماعیلی صدایش را درست می‌کرد. حالا خیلی از بازیگرها هم هستند که به خواست تماشاچی تن می‌دهند. یعنی تماشاچیان گفته‌اند عجب بازیگری است، نقش فلان را دیده‌ایم و چه حالی کرده‌ایم. بعد سعی می‌کند که آن را خرجش کند. یکی دیگر هم می‌گوید که عجب نقش فلانی بازی کردی و بعد توی ذوقش می‌خورد.......


منبع اطلاعاتی : بانی فیلم


پکیج همه‌کاره زیبایی طب جامع
فرم ارسال نظر


مطالب پیشنهادی از سراسر وب




  آزمون نظام مهندسی   |   خرید کتراک   |   مجله چپ چین   |   لیبل رایگان   |   مجله آشپزی   |   خدمات گرافیک و طراحی سایت   |   آموزش تصویری حرکات بدنسازی   |   مشاور ایرانی در لندن   |   خنک کننده روغن هیدرولیک   |   خرید آنتی ویروس   |   خرید گونی   |   فروش تجهیزات ویپ   |   بلاگسازان   |   وکیل حقوقی  


آخرین مطالب این وبلاگ

آخرین مطالب مجله


✕ همه چیز برای زنان امروزی همه چیز برای زنان امروزی مشاهده